نظریه دولت رانتییر در کشورهای جهان سوم

نظریه دولت رانتی (تحصیلدار) برای نخستین بار در دهه 1970 توسط دکتر حسین مهدوی مطرح شد، وی دولتی را رانتی می نامد که بیش از 42 درصد منابع درآمدی اش از طریق صدور مواد خام معدنی و زیرزمینی تامین می شود. اوج گیری ناگهانی قیمت نفت در سال های آغازین دهه 1350 باعث شده بود تا محمد رضا پهلوی پادشاه ایران اعتماد به نفس بی سابقه ای پیدا کند، به دنبال افزایش بهای نفت رفتار و افکار شاه نیز تغییر کرد، پادشاه افکار بلند پروازانه ای را در سر می پروراند و قصد داشت تا هرچه سریعتر ایران را به دروازه های تمدن برساند، مهدی با این نظریه شرایطی را تبیین می کند که در آن زمامدارن با تکیه بر درآمدهای ناشی از منابع طبیعی و مدنی نظیر نفت، مس، نیشکر و ... خود و دولتشان را قدرتمند و بی نیاز از جامعه احساس می کنند، دولت برخوردار برای کسب درآمد از طریق مالیات گیری خود را به مردم محتاج نمی بیند و متقابلا پاسخگو هم نیست، چرا اگر مالیات از مردم می گرفت باید پاسخ هم می داد که آن مالیات ها را کجاها خرج کرده، کدام سرمایه گذاری را با آن انجام داده، کدام طرح عمرانی را به بهره برداری رسانده و ... ولی وقتی درآمدش از منبعی غیر مردمی تامین شود خود را سوار بر فرق جامعه احساس می کند و حتی خواسته های خود را هم بر مردم تحمیل می کند.

پیام های پنهان « شوک»

چند ماه پیش شبکه سه فیلم مستندی به نام شوک را در چند قسمت پخش کرد که محوریت آن درباره گروه های موسیقی رپ بود، این فیلم رپرها را به شیطان پرستان وصل میکرد و اعتیاد به انواع موادمخدر، بی بندوباری جنسی، لباس ها، نمادها و آرایش های غیرمتعارف، تزریق خون هم به یکدیگر و خوردن مدفوع  را از ویژگی ها و خصوصیات رپرها معرفی کرد.

شوک این برنامه برای من که موضوع پایان نامه ام را همین گروه های رپ انتخاب کرده ام نه اعمال رپ ها بلکه خود فیلم شوک بود، در همان مقطع خواستم تا در یادداشتی به نقد این برنامه باتکیه بر مصاحبه ها و شناختم از تعدادی از همین رپرها بپردازم ولی سرانجام تصمیم گرفتم تا زمانی درباره رپرها بنویسم که پایان نامه ام تکمیل شده و اطلاعات جامعی درخصوص جوانان رپر بدست آورده باشم. اما صداوسیما باردیگر در 25 مهر میزگردی درباره همین فیلم بصورت زنده باحضور دکتر حسام الدین آشنا(استاد علوم ارتباطات دانشگاه امام صادق)، سرهنگ دکتر بیات(مدیرمرکز مطالعات اجتماعی ناجا که رشته تحصیلی اش را جامعه شناسی معرفی کرد)، خانم دکتر بهرامی(روانشناس و استاد دانشگاه) و آقای داداشی(که به عنوان استاد دانشگاه بصورت تلفنی در بحث شرکت میکرد) پخش کرد که مباحث مطرح درآن بازهم برایم جالب توجه بود.

سه نکته درخصوص این برنامه و نوع نگاه شوک به موسیقی رپ و رپرها بنظرم مهم آمد که موجب شد از تصمیم اولیه ام منصرف شوم:

الف) ارائه تصویری غیرواقعی و مخدوش از رپرها

ب) تقلیل نابجای موضوع جامعه شناختی رپ به تحلیل های روانشناختی و فردی

ج) تحمیل تمام مسئولیت مقابله با انحرافات اجتماعی به نهاد خانواده و تبرئه دیگر نهادها ...

جامعه شناسی بدن و زنان منتخب

انتخابات اخیر شورای شهر در سراسر کشور با پیروزی غیرمنتظره زنان همراه بود از 30شهری که مرکز استان محسوب میشوند در 12شهر زنان رتبه های اول و دوم را به خود اختصاص دادند و از 269 کرسی شورای های اسلامی مراکز استانها زنان در مجموع 43کرسی را بدست آوردند. در قزوین و همدان چهارزن و در تهران،اراک، ارومیه و زنجان سه زن آرای لازم برای ورود به شورای شهر را کسب کردند. شهرهایی که در آنها زنان به عنوان نفر اول انتخاب شدند عبارتند از: اردبیل، زنجان، همدان، اراک، قزوین و شیراز. آمار فوق تنها مربوط به مراکز استانهاست و در بسیاری از شهرها و شهرستانهای دیگر هم زنان احتمالن کرسی های شورای شهر را به خود اختصاص داده اند. نکته ی مهم تر در خصوص آمارها اینکه متاسفانه ارقام دقیقی از تعداد زنان پیروز در دوره های پیشین انتخابات در دسترس نبود تا بتوان آنها را با انتخابات فعلی مقایسه کرد. با وجود این آنچه مسلم است سهم زنان افزایش چشمگیری یافته و این امر درکنار مجموعه ای از اتفاقات و رفتارهای دیگر در جامعه دارای پیام ها و حتی هشدارهای مهم و نگران کننده ی سیاسی و اجتماعی است...

^{در جامعه ما نهاد سیاست بطور کامل بر دیگر نهادهای آموزش، مذهب و اقتصاد چیرگی یافته و تنها نهادی که توانسته دربرابر تسلط نهاد سیاسی ایستادگی کند نهاد خانواده است.}

^{نهادهای خانواده و آموزشی به عنوان دو نهاد عمده درگیر در فرآیند جامعه پذیری افراد در سالهای اخیر در معرض اثرات ناشی از روند شتابان تغییرات فرهنگی – اجتماعی در جامعه ایران قرار گرفته اند...}

^{توسعه ایران آرزویی است که سالهاست ایرانیان در سر می پرورانند، همزمان با ایران کشورهای دیگری هم قدم در راه توسعه یافتگی نهاده اند، بسیاری از این کشورها اکنون وضعیت مطلوب تری نسبت به ایران دارند و مدام فاصله خود را با ایران بیشتر می کنند، سوال مهمی که چرا کشورهایی که همزمان با ما و حتی پس از ما اندیشه توسعه را برای کشورشان مطرح کردند و برنامه هایی را پیش بینی کردند موفق بوده اند ولی ما توفیق چندانی نیافته ایم؟...}

 این یادداشت برای رویداد نوشته شد

^{چندي است كه شيرهاي دستشويي هاي برادران دانشكده انساني توسط فرد يا افرادي بطوركامل خم و شكسته شده اند بگونه اي كه مجموعه هشت تايي دستشويي ضلع شمالي ديگر قابل استفاده نيست و دربش قفل شده است و دستشويي ضلع جنوبي نيز تنها با يك دستشويي سالم به سرويس دهي مي پردازد!}

^{شايد تخريب دستشويي در جامعه ي ما امري طبيعي و روزمره محسوب شود ولي نگاهي غيرعادتي اينگونه خرابكاري در دستشويي را حاوي پيام ها و معاني هشداردهنده اي ميداند كه تامل درباره ي آنها مي تواند نشانه هايي از چيزي بدست دهد كه در زير پوستين اين دانشگاه و جامعه جريان دارد...}

شب قدر سال گذشته بود كه مشغول مطالعه كتاب ‹‹ ماكس وبر و اسلام ›› (نوشته برايان ترنر ترجمه سعيد وصالي، انتشارات مركز،1382) بودم. بلافاصله بعد از خواندن كتاب در حالي كه از حال و هواي شب قدر و اين كتاب متاثر بودم يادداشت زير را نوشتم.

^{سمینار دین و مدرنیته امسال با محوریت موضوع آسیب شناسی روشنفکری دینی برگزار شد، مخالفان و منتقدان روشنفکری دینی به نقد این جریان پرداختند، به گفته ی دبیر سمینار محمدرضا جلایی پور کسی از روشنفکران غیردینی دعوت برگزارکنندگان را برای حضور در این سمینار نپذیرفت، در نتیجه اکثر سخنرانان خود همان روشنفکران دینی بودند که بنا بود نقد و آسیب شناسی شوند و یا کسانی بودند که به این جریان تعلق خاطر دارند...}

  RSS